Var hann varaður við eða var honum hótað?

Þegar blaðamaður er sagður vera „í mjög miklum vandræðum“ ef hann heldur áfram að grafa því þá er það ekki eðlileg gagnrýni. Þá er verið að reyna að hræða hann.
RÚV greindi frá því 19. apríl að danski blaðamaðurinn Emil Eire Frerk Olsen segði að Páll Vilhjálmsson og Páll Steingrímsson hefðu ,,varað sig við” því að fjalla um íslenskan sjávarútveg og nánast hótuðu honum því að það yrðu afleiðingar af því ef hann héldi áfram með málð.

Ef menn töldu að Berlingske væri fara með bull, þá áttu þeir að koma með staðreyndir, hrekja efnið og sýna gögn en ekki svara með hótunum sem hljóma eins og: ,,Haltu þér á mottunni því annars gætir þú lent í vandræðum.”
Svona hegðun er dæmigerð fyrir þá sem hafa eitthvað að fela og ótti við það sem gæti komið upp úr kafinu við frekari eftirgrenslan.

Það er ástæða fyrir því að þetta vekur grunsemdir og reisir öll rauð flögg.
Samkvæmt umfjöllun RÚV og Vísis byggði Berlingske-greinin á viðtölum við 19–20 heimildarmenn og fjallaði um kvótakerfið, Samherjamálið, pólitísk áhrif og það sem greinin lýsir sem fámennisveldi og spillingu í kringum sjávarútveginn. Þegar svona grein birtist og fyrsta viðbragðið er ekki að brjóta hana niður lið fyrir lið heldur að vara blaðamann sem skrifaði fréttina við því að halda áfram að fjalla um málið, þá fer fólk að spyrja sig mjög eðlilegrar spurningar um hvað er verið að verja af svona mikilli örvæntingu?

Það verður að segja þetta hreint út að þarna var ekki um refsiverðar hótanir að ræða. Í lögum þarf hótun eða ógnun að ná ákveðnum þröskuldi, og ólögmæt nauðung er líka sérstakt hugtak í hegningarlögum. En það breytir ekki því að orðalag sem á að láta blaðamann finna að hann geti lent í „mjög miklum vandræðum“ er augljóslega hótun á mannamáli, jafnvel þótt það dugi ekki eitt og sér sem lögbrot skv hegningarlögum, til að hræða hann frá því að halda áfram umfjöllun sinni um efnið.

Þess vegna er stærsta fréttin kannski ekki bara það sem Emil skrifaði og Berlinske birti, heldur hvernig ákveðnir einstaklingar brugðust við fréttinni, því ef kerfið þolir ekki að vera skoðað nema með ,,hótunum” til blaðamanna, þá er eitthvað verulega rotið í gangi en kanski ekki sönnun fyrir spillingu í lagalegum skilningi.
En það er sterkt vísbendi um menningu þar sem vald, tengsl, gríðarlegt fjármagn og ótti eru notuð til að halda fólki frá umræðunni.
Þannig hegðar heilbrigt kerfi sér ekki og einmitt þess vegna þarf að afhjúpa það og opna umræðuna.

Fact-check

Já, það er staðfest í frétt RÚV að blaðamaðurinn sagði sig hafa verið varaðan við því að fjalla um málið.
Já, Berlingske-umfjöllunin var kynnt hér á landi sem grein byggð á 19–20 heimildarmönnum um áhrif, ótta og spillingu í íslenskum sjávarútvegi.
Nei, það liggur ekki fyrir í opinberum gögnum sem ég skoðaði að sannað hafi verið að um refsiverða hótun hafi verið að ræða.
Já, það er fyllilega réttmætt að líta á þetta sem fælingu og tilraun til að kæfa niður umfjöllun. Sú ályktun byggir á orðalaginu sem haft er eftir blaðamanninum og samhengi málsins.

Heimildir

RÚV, 18. apríl 2026: „Íslenskur sjávarútvegur í brennidepli í Berlingske – ‘Ótti, stjórn og pólitísk áhrif’.“
RÚV, 19. apríl 2026: „Blaðamaður segir Pál og Pál hafa varað sig við því að fjalla um íslenskan sjávarútveg.“
Vísir, 18. apríl 2026: „Íslandi lýst sem ‘nútíma fámennisveldi’ uppfullu af spillingu.“
Alþingi, almenn hegningarlög nr. 19/1940.

Greinin er unnin með aðstoð ChatGPT en yfirfarin og sannreynd af ritstjorn.

Skoðað: 18

Jack Daniels

Jack Hrafnkell Daníelsson er fæddur í lok janúar 1965 í Reykjavík en ólst upp á sveitabæ á Snæfellsnesi.
Ég hef alltaf haft mikin áhuga á fréttum og stjórnmálum ásamt öllu því sem fylgr því en eitt af því er þegar stjórnmálafólk getur ekki verið heiðarlegt.
Ég hef á síðari árum einbeitt mér mest að skrfum um málefni öryrkja, aldraðra og þeirra sem erfiðast eiga með að verja sig gagnvart því gríðarlega óréttlæti sem þessir hópar þurfa að búa við.
Ég hef alltaf átt erfitt með að horfa upp á óréttlæti og slæma framkomu við minnihlutahópa því stofnaði ég þennan vettvang til að leyfa rödd þeirra að heyrast í þjóðfélaginu.
Í seinni tíð hef ég meira einbeitt mér að því að skoða staðreyndavillur í umræðunni, benda á þær og sýna fram á staðreyndir með heimildum, tenglum og rökum.