ESB-aðild, verðbólga og vextir: hvað er rétt og hvað er rangt í umræðunni?

ESB-aðild, verðbólga og vextir: hvað er rétt og hvað er rangt í umræðunni?

Eftir nýlegar stýrivaxtahækkanir Seðlabanka Íslands hefur aftur orðið áberandi í opinberri umræðu að Ísland „þurfi að standast ákveðin viðmið um verðbólgu og vexti til að fá inngöngu í ESB“. Þetta hljómar sannfærandi, en er aðeins hálfur sannleikur — og þar með villandi. Rétta myndin er…
Hvenær er réttmætt að benda á tvísögn og tvöfalt siðgæði í stjórnmálum?

Hvenær er réttmætt að benda á tvísögn og tvöfalt siðgæði í stjórnmálum?

Í opinberri umræðu kemur reglulega upp sú spurning hvort sanngjarnt sé að draga saman dæmi um það þegar þingmenn og ráðherrar verða tvísaga, skipta um tón eftir því hvort þeir sitja í stjórn eða stjórnarandstöðu, eða vísa til heiðarleika, ábyrgðar og siðferðis með öðrum hætti…
Hvað er „tvöfaldur lás“ í almannatryggingum?

Hvað er „tvöfaldur lás“ í almannatryggingum?

Það hljómar flókið, en þetta er í raun mjög einföld regla:Bætur eiga að hækka annaðhvort eins og laun eða eins og verðlag — eftir því hvort hækkar meira. Þetta er kallað tvöfaldur lás vegna þess að það eru tvö viðmið sem passa upp á bætur:…
Munurinn á launavísitölu og launaþróun á kjörum öryrkja

Munurinn á launavísitölu og launaþróun á kjörum öryrkja

Það er stundum látið hljóma eins og ágreiningurinn um hækkun bóta öryrkja sé tæknilegt smáatriði. Það er rangt. Þetta snýst ekki um orðalag heldur peninga. Raunverulegan pening. Fyrir fólk sem lifir eingöngu á greiðslum frá Tryggingastofnun getur það skipt tugþúsundum á ári hvort bætur fylgja…
Vegtollar á Íslandi gætu aukið útjöld heimila um milljarða

Vegtollar á Íslandi gætu aukið útjöld heimila um milljarða

Það sem hefur farið fram hjá mörgum í umræðunni um vegtolla er að nýtt frumvarp ríkisstjórnarinnar er ekki aðeins tæknileg heimild fyrir ein göng eða eina brú. Þingskjal 912 leggur til stofnun opinbers innviðafélags sem á að „hrinda í framkvæmd uppbyggingu stórra þjóðhagslega mikilvægra samgönguverkefna“…
Var eitthvað baktjaldamakk? Það sem heimildirnar sýna um Björn, Eirík, Halldór og Davíð

Var eitthvað baktjaldamakk? Það sem heimildirnar sýna um Björn, Eirík, Halldór og Davíð

Umræðan um stjórnarmyndunina 1995 hefur lifnað á ný eftir að Jón Baldvin Hannibalsson skrifaði að sér hefði á sínum tíma borist til eyrna að Björn Bjarnason hefði setið í leynilegum stjórnarmyndunarviðræðum með Halldóri Ásgrímssyni. Björn hefur hafnað því afdráttarlaust og sagt að ekki sé sama…
Þarf Ísland að breyta stjórnarskránni til að ganga í ESB?

Þarf Ísland að breyta stjórnarskránni til að ganga í ESB?

Kjarni málsins er sá að núgildandi stjórnarskrá hefur ekkert skýrt, almennt ákvæði um framsal ríkisvalds til yfirþjóðlegra stofnana. Í 21. gr. er fjallað um samninga við önnur ríki og kveðið á um að samningar sem fela í sér breytingar á stjórnarhögum ríkisins þurfi samþykki Alþingis.…
Staðreyndatékkað: Þegar „já“ er ranglega sett fram sem pólitískur hræðsluáróður

Staðreyndatékkað: Þegar „já“ er ranglega sett fram sem pólitískur hræðsluáróður

Skoðanagreinar mega vera beittar og pólitískar en þegar þingmaður lýsir formlegu stjórnskipulegu ferli með þeim hætti að lesendur fá ranga mynd af því hvað raunverulega er verið að kjósa um, þá er farið yfir mörk eðlilegrar pólitískrar túlkunar. Það á við um grein Jóns Péturs…
esbvaktin gæti orðið fyrsta alvöru fact-check síðan á Íslandi en hún er ekki komin alla leið enn

esbvaktin gæti orðið fyrsta alvöru fact-check síðan á Íslandi en hún er ekki komin alla leið enn

Á Íslandi hefur lengi vantað það sem víða annars staðar telst orðið eðlilegur hluti af opinberri umræðu, sérhæfða staðreyndarvöktun vettvang (fact-check) sem safnar saman fullyrðingum stjórnmálamanna og fjölmiðla, ber þær skipulega saman við gögn og heimildir, og birtir niðurstöðurnar með gagnsæjum hætti. Poynter benti á það…
Mundi ESB-aðild eyðileggja viðskiptasambönd Íslands utan Evrópu?

Mundi ESB-aðild eyðileggja viðskiptasambönd Íslands utan Evrópu?

Ein af algengustu fullyrðingunum í umræðunni um mögulega aðild Íslands að Evrópusambandinu er sú að slíkt skref munii „eyðileggja“ viðskiptasambönd Íslands við ríki utan Evrópu. Þetta er fullyrðing sem hefur verið endurtekin af ýmsum stjórnmálamönnum og þátttakendum í opinberri umræðu. Þegar hún er skoðuð í…